TJK galop yarışları, Türkiye Jokey Kulübü bünyesinde gerçekleştirilen düz koşuların tamamını kapsayan ve ülkemizdeki at yarışı meraklılarının en yoğun ilgi gösterdiği branştır. TJK, galop yarışlarını yılın büyük bölümünde çeşitli yarış pistlerinde düzenler ve her sezon yüzlerce koşuyu programa dahil eder. Bu rehber, galop yarışlarının kurallarını, koşu kategorilerini, pist uzunluklarını ve bahis olanaklarını ayrıntılı biçimde inceler. Tecrübeli at yarışı takipçileri kadar ilk kez ilgilenenler de bu kılavuzdan istifade edebilir.
Galop Yarışları Nedir?
Galop yarışları, safkan atların düz bir pistte engelsiz olarak yarıştığı ve belirli bir mesafede en hızlı bitiş çizgisine ulaşan atın kazandığı koşu disiplinidir. TJK bünyesindeki galop koşuları, Türkiye'de en yaygın at yarışı biçimini oluşturur ve sezon takviminin yaklaşık %80'ini kapsar.
Galop ile Diğer Yarış Türleri Arasındaki Farklar
Galop yarışları, engelli koşulardan temel bir farkla farklılaşır: pistte hendek gibi hiçbir engel yer almaz. Engelli koşularda atlar belirli yüksekliklerdeki bariyerleri atlamak durumundadır; galop koşularında ise tek kriter sürat ve dayanıklılıktır. Koşum yarışları ise atların jokey taşımadan bir araba çekme suretiyle yarıştığı ayrı bir disiplindir. TJK takviminde koşum yarışları yer almaz; bu nedenle Türkiye'deki resmi at yarışı organizasyonları galop ve engelli olmak üzere iki ana dal çerçevesinde yürütülür.
Galopun Türkiye'deki Popülerliği
TJK istatistiklerine bakıldığında, yıllık koşulan yarışların büyük kısmı galop formatındadır. Bu durum, safkan üretiminin Türkiye'de köklü bir geçmişe sahip olmasıyla yakından bağlantılıdır. Veliefendi, 75. Yıl ve Şirinyer hipodromları galop koşularının birincil sahneleridir. Yıl boyunca bu tesislerde yüzlerce galop koşusu düzenlenir ve binlerce at piste çıkar. TJK hipodromları hakkında detaylı bilgi için ayrı kılavuzumuza başvurabilirsiniz.
Galop koşularında atların ortalama sürati kısa mesafelerde saatte 60–65 km'ye çıkabilir, uzun mesafelerde ise bu rakam 50–55 km seviyesine geriler. Koşu esnasında jokey, atın hızını taktiksel olarak yönetir ve son metrelerde maksimum performansı hedefler. Bu taktiksel derinlik, galop koşularını sportif ve bahis perspektifinden ilgi çekici hale getirir.
TJK Galop Yarış Kategorileri
TJK galop yarışları, atların tecrübesine, yaşına ve performans seviyesine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Her sınıf, belirli katılım koşullarına sahiptir ve atların sportif ilerlemesini yapılandırılmış bir çerçevede takip eder.
İlk Çıkış (Maiden) Yarışları
İlk çıkış koşuları, daha önce henüz galibiyet almamış atların yer aldığı yarışlardır. TJK, bu kategorideki yarışları genellikle 2 yaşındaki ve 3 yaşındaki safkanlar için organize eder. Bir at ilk zaferini kazandığında maiden sıfatını bırakır ve üst kategorilere terfi eder. İlk çıkış yarışları, yeni atların yeteneğini ölçmek için kritik öneme sahiptir.
Şartlı (Conditions) Yarışlar
Şartlı yarışlar, belirli koşulları sağlayan atların girebileceği yarışlardır. Bu koşullar yaş, cins, elde edilen ikramiye veya son dönemdeki performans olabilir. TJK, şartlı yarışları çeşitli düzeylerde düzenler: bazıları yalnızca dişi atlar için tahsis edilirken, diğerleri belirli bir ikramiye limitinin altında kalan atlara yöneliktir. Şartlı yarışlar, maiden ile grup yarışları arasında geçiş basamağı işlevi taşır.
Handikap Yarışları
Handikap koşuları, değişen yeteneklere sahip atların adil koşullarda mücadele etmesini sağlamak amacıyla tasarlanmış yarışlardır. TJK handikap komitesi, her ata önceki yarış sonuçlarına göre bir handikap puanı belirler ve bu puana göre atın yük ağırlığında farklılık oluşturur. Performansı yüksek atlar daha fazla kilo taşırken, daha az kazanmış atlar avantajlı kilo alır. Handikap mekanizması, yarış mücadelesini yoğunlaştırır ve bahisçiler için analiz derinliğini yükseltir.
Grup ve Listed Yarışlar
Grup yarışları, TJK programının en prestijli etkinlikleridir. Grup 1, Grup 2 ve Grup 3 olmak üzere üç kademede derecelendirilir. Grup 1 yarışları en yüksek ikramiyeyi ve en kaliteli atları bir araya getirir. Gazi Koşusu, Grup 1 kategorisindedir. Listed yarışlar ise grup yarışlarının bir alt basamağında yer alır ve potansiyel gösteren safkanlar için üst seviyeye atlama tahtası niteliği taşır.
Yarış Mesafeleri ve Pistler
TJK galop yarışları, 900 m ile 3.200 m arasında uzanan mesafelerde düzenlenir ve her mesafe aralığı değişen atletik niteliklere sahip atları destekler.
Sprint Mesafeler (900–1.200 m)
Sprint yarışları, 900 m ile 1.200 m arasındaki mesafelerde koşulur. Bu koşularda ani ivmelenmeye sahip atlar öne çıkar. Start anından itibaren en yüksek tempo gerekir ve koşu çoğunlukla 50–60 saniye içinde tamamlanır. Sprint atları genellikle güçlü yapılı bir fiziğe sahiptir.
Mil Mesafeler (1.400–1.600 m)
Mil yarışları, 1.400 m ve 1.600 m mesafeleri içeren ve galop programının en yoğun segmentini temsil eder. Bu mesafe, hem hız hem kondisyon gerektirdiğinden çok yönlü atları ön plana çıkarır. TJK'nın önemli koşularının büyük bölümü mil mesafesinde düzenlenir.
Orta Mesafeler (1.800–2.400 m)
Orta mesafe koşuları 1.800 m ile 2.400 m aralığını kapsar. Gazi Koşusu dahil birçok prestijli koşu bu aralıkta yer alır. Gazi Koşusu'nun uzunluğu 2.400 m'dir ve bu uzunluk atın hem sürat hem dayanıklılık kapasitesini sınar.
Uzun Mesafeler (2.800–3.200 m)
Stayer yarışları olarak da bilinen bu kategori, 2.800 m ve üzeri mesafeleri kapsar. Uzun mesafe koşuları, yüksek stamina isteyen ve TJK programında az sayıda düzenlenen nadir koşulardır. Stayer yarışlarında jokeyin yarış stratejisi belirleyici rol oynar.
Ana Türk Hipodromları
TJK galop yarışları öncelikli olarak şu yarış tesislerinde düzenlenir:
- Veliefendi Hipodromu (İstanbul): Türkiye'nin en modern yarış alanıdır. Gazi Koşusu burada koşulur. Pist uzunluğu 1.542 m'dir ve kum olmak üzere iki pistten oluşur.
- 75. Yıl Hipodromu (Ankara): Başkentin birincil hipodromu olup yıl boyunca aktif biçimde faaliyet gösterir.
- Şirinyer Hipodromu (İzmir): Ege Bölgesi'nin başlıca yarış merkezidir.
- Osmangazi Hipodromu (Bursa): Bilhassa bahar ve güz aylarında dolu takvim sunar.
- Antalya Hipodromu: Kış aylarında uygun hava koşulları nedeniyle yarış takviminde önemli yer tutar.
Her hipodromun pist yüzeyi, dönüş geometrisi ve düzlük uzunluğu kendine has niteliklere sahip olur ve bu faktörler yarış sonuçlarını belirler.
Derecelendirme ve Puanlama Sistemi
TJK derecelendirme sistemi, galop atlarının başarısını sayısal bir değerle ifade eder ve bu puan handikap koşularında atın yük ağırlığını doğrudan belirler.
Handikap Puanı Nasıl Hesaplanır?
TJK handikap komitesi, her atın son yarışlardaki performansını değerlendirir ve 40 ile 120 arasında bir skor belirler. Üst sıradaki puan, daha iyi performans anlamına gelir ve atın koşuda ek ağırlık yüklenmesini gerektirir. Her 1 puanlık fark, yaklaşık 0,5 kg ağırlık değişimine karşılık gelir.
Bu hesaplama, atın yakın geçmişteki sonuç, rakip kalitesi, en iyi koştuğu uzunluk ve pist zemin koşulları gibi değişkenleri hesaba katar. TJK, handikap puanlarını genellikle haftalık olarak revize eder ve güncellemeler yarış bülteninde duyurulur.
Sınıf Geçişleri
Atlar, kazandıkları ikramiye ve biriktirdikleri puan doğrultusunda sınıf yükseltir. TJK kategori sistemi genellikle şu yapıdadır: 4. sınıf (en düşük) → 3. sınıf → 2. sınıf → 1. sınıf (en yüksek). Safkan üst sınıfa geçtiğinde, üst düzey atlarla mücadele eder ve çoğunlukla ödül miktarı da yükselir. Tersi de geçerlidir: bir dönem boyunca derece yapamayan atlar alt sınıfa gerileyebilir.
Dikkat çekici bir detay: TJK, sınıf düşüşlerinde atın son 12 aylık performansını referans alır ve keskin gerilemeler yerine aşamalı bir düzenleme uygular. Bu sistem, atın sahibine toparlanması için fırsat sunar.
Ağırlık Sisteminin Detayları
Galop yarışlarında her at, yaşına ve cinsine göre bir baz ağırlık taşır. Erkek atlar genellikle dişi atlardan 1,5–2 kg daha ağırlık yüklenir. Handikap koşularında bu baz ağırlığa dereceye göre ek kilo eklenir. Apprentice biniciler 1,5–3 kg ağırlık avantajına sahiptir ve bu avantaj, atın toplam taşıyacağı yükü azaltır.
Galop Yarışı Kuralları
TJK galop yarışı kuralları, yarışın dürüst ve emniyetli biçimde yürütülmesini sağlayan geniş çaplı kurallar setidir.
Jokey Gereksinimleri
TJK, galop yarışlarında görev alan jokeylere kesin şartlar koyar:
- Tüm biniciler, TJK'dan geçerli lisans edinmelidir.
- Yarış öncesi tartı kontrolü mecburidir. Jokey, belirlenen ağırlığın ±0,5 kg tolerans aralığında kalmalıdır.
- Çırak jokeyler, başlangıç kariyerlerinde kadar kademeli ağırlık indirimi kullanır: ilk 20 galibiyet için 3 kg, 21–35 galibiyet için 2 kg, 36–50 galibiyet için 1,5 kg avantaj.
- Kamçı uygulaması sınırlıdır: jokey, yarış boyunca kırbacı maksimum 8 kez kullanabilir ve yalnızca dirsek altından kullanabilir.
Start Prosedürleri
TJK galop yarışlarında start, start makinesi kullanılarak verilir. Start öncesi her at, kura ile belirlenen bölmeye yerleşir. Start hakemi, tüm atlar hazır konuma geldiğinde kapıları açar. Erken çıkış (false start) durumunda yarış yeniden başlatılabilir veya ilgili at diskalifiye edilebilir.
Diskalifiye Kriterleri
TJK komiserleri, şu koşullarda bir atı sıralama dışına çıkarabilir:
- Rakibe kasten yol kesme (interferans).
- Jokeyin ağırlık kuralını ihlal etmesi.
- Yasaklı madde kullanımı: yarış sonrası gerçekleştirilen kan ve idrar testlerinde banned substance bulunması.
- Pist ihlali: atın tanımlanan yarış hattından sapması.
Diskalifiye kararı durumunda, ilgili atın sıralaması iptal edilir ve arkasındaki atlar yukarı çekilir. Bu durum bahis sonuçlarını da belirler.
Fotoğraf Finiş Protokolü
Yakın bitişlerde, TJK fotoğraf finiş teknolojisi kullanılır. Yüksek hızlı kameralar, bitiş çizgisinde her atın geliş anını kaydeder. Kararlar genellikle 1–3 dakika içinde ilan edilir. TJK'nın fotoğraf finiş kararları itiraza kapalıdır ve bahis sonuçları bu sonuca istinaden gerçekleştirilir. Fotoğraf finiş teknolojisinin doğruluğu 0,01 saniye seviyesindedir ve bu değer Uluslararası At Yarışı Otoriteleri Federasyonu standartlarına uygundur.
2026 TJK Galop Sezon Takvimi
TJK 2026 galop sezonu, Ocak ayından yıl sonuna kadar kesintisiz biçimde devam eden yoğun bir takvim barındırır ve Türkiye genelindeki yarış tesislerini içine alan yüzlerce galop koşusu programlanmıştır.
Kış Sezonu (Ocak–Mart)
Kış döneminde galop yarışları ağırlıklı olarak Adana ve Antalya hipodromlarında koşulur. Uygun zemin durumu bu şehirlerde kış boyunca yarış yapılmasını mümkün kılar. Ankara ve İstanbul ise kış döneminde azaltılmış takvim izler. Genellikle Ocak–Mart arasında haftalık 3–4 yarış günü programlanır.
İlkbahar Sezonu (Nisan–Haziran)
İlkbahar, TJK galop programının en hareketli dönemidir. Veliefendi Hipodromu bahar başlangıcında sezona açılır ve önemli koşular yoğunlaşır. Gazi Koşusu, genellikle Haziran sonlarında düzenlenir ve sezonun en büyük koşusu sıfatıyla değerlendirilir. Bu dönemde haftalık 5–6 yarış günü programlanır. 2026 yıllık yarış programının tamamı için sezon planına başvurabilirsiniz.
Yaz Sezonu (Temmuz–Eylül)
Yaz döneminde İstanbul koşuları sürerken Ankara 75. Yıl Hipodromu da dolu bir takvim sunar. Topkapı Trophy ve diğer uluslararası koşular genellikle Eylül ayında koşulur. Yaz sıcaklarında yarışlar çoğunlukla akşam saatlerine yakın programlanır ve pist yüzey bakımı sıklaşır.
Sonbahar Sezonu (Ekim–Aralık)
Sonbahar, yılı kapanış yarışlarını barındırır. Bosphorus Cup ve son büyük yarışlar sonbaharda düzenlenir. Aralık ortasından itibaren İstanbul ve Ankara hipodromları sezon kapanışına girer ve program Adana ve Antalya'ya kayar.
Önemli Galop Yarışları ve Kupalar
TJK takvimindeki en değerli galop yarışları, Türk at yarışçılığının doruk noktasını yansıtır ve dünya çapında da tanınırlığa sahiptir.
Gazi Koşusu
Gazi Koşusu, Türkiye'nin en büyük at yarışıdır ve yaklaşık bir asırdır bu yana kesintisiz olarak düzenlenmektedir. Yarış, 3 yaşındaki safkan yerli ve ithal atların katılımıyla 2.400 m uzunluğunda Veliefendi Hipodromu'nda koşulur. Gazi Koşusu'nun ödül miktarı TJK programındaki en büyük ödüldür ve tipik olarak 5.000.000 ₺ üzerindedir. Bu koşunun galibi, Türk yarışçılığında kalıcı bir itibar edinir.
Topkapı Trophy
Topkapı Trophy, TJK'nın global arenada en tanınan yarışıdır. Grup 2 seviyesinde yer alan bu yarış, yabancı atların da katılabildiği nadir TJK koşularından biridir. Genellikle 1.600 m mesafede Veliefendi'de koşulur. Uluslararası sahipler ve antrenörler bu koşuya yoğun talep duymaktadır.
Bosphorus Cup
Bosphorus Cup, sonbahar sezonunun en önemli koşusudur. Grup 3 seviyesinde yer alan bu koşu, genellikle 2.400 m mesafede düzenlenir ve sezon birinciliği mücadelesindeki kritik basamak olarak kabul edilir. İkramiye havuzu 2.000.000 ₺'nin üzerindedir.
Diğer Önemli Koşular
TJK programında ayrıca şu dikkat çekici galop koşuları da bulunur:
- Cumhurbaşkanlığı Koşusu: Türkiye'nin en eski koşuları arasındadır; Ankara'da düzenlenir.
- Ankara Koşusu: 75. Yıl Hipodromu'nun en değerli etkinliğidir.
- İstanbul Gold Cup: Uzun mesafe meraklılarının ilgiyle izlediği geleneksel bir yarıştır.
- Kısrak Koşuları: Sadece dişi atlara ayrılmış prestijli yarışlardır.
Büyük yarışların hepsinin tarihleri ve koşulları TJK resmi sitesinden yayımlanır.
Galop Yarışlarında At Irkları ve Performans Kriterleri
TJK galop yarışlarında piste çıkan atların büyük çoğunluğu İngiliz safkan (Thoroughbred) ırkından türetilir ve performans değerlendirmesi çoklu parametrelere dayanır.
Ana Soy Hatları
Türk galop sahnesinde öne çıkan soy hatları şunlardır:
- Sadler's Wells / Galileo hattı: Orta ve uzun mesafelerde yüksek başarı gösteren atlar yetiştirir.
- Northern Dancer hattı: Global arenada en etkili soy çizgilerinden birini oluşturur; versatil başarı sağlar.
- Storm Cat / Giant's Causeway hattı: Kısa ve orta uzunluklarında güçlü atlar çıkarır.
- Arap atı hatları: TJK, Thoroughbred'lerin yanı sıra saf Arap safkanları için de özel koşular programlar.
At sahipleri ve antrenörler, pedigree değerlendirmesini koşu planlamasının kritik parçası olarak kullanır.
Performans Kriterleri
TJK'da bir atın değeri şu temel kriterlerle değerlendirilir:
- Derece (Süre): Atın mesafeyi tamamlama süresi. Örneğin, 1.600 m'de 1:36 altında bir süre üst düzey başarı belirtisidir.
- Soy (Pedigree): Baba ve anne tarafındaki kariyer başarıları ve damızlık değeri.
- Yaş: TJK'da galop atları 2 yaşından itibaren koşabilir. Çoğunlukla 3–5 yaş arası pik performans periyodudur.
- Kondisyon: Atın beden sağlığı; kilo, kas yapısı ve genel sağlık göstergeleri.
- Pist Tercihi: Belirli safkanlar çim pistte daha başarılıyken bazıları kum pistte öne çıkar.
- Mesafe Uyumu: Sprint atı uzun parkurda zorlanır; dolayısıyla doğru mesafe seçimi kritiktir.
At sorgulama ve istatistik bilgileri üzerinden her safkanın geçmiş performansını ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.
Tecrübeli yarış takipçileri, bu kriterlerin tamamını birlikte değerlendirerek öngörülerini şekillendirir. Sadece bir parametreye dayanan analiz, yanıltıcı sonuçlara neden olabilir.
TJK Galop Yarışlarında Bahis Seçenekleri
TJK galop yarışları, parimutuel sistemi üzerinden farklı bahis türü sağlar ve ödemeler toplanan bahis havuzuna göre şekillenir.
Temel Bahis Türleri
- Ganyan: İlk sırada bitiren atı 맞추기 bahsidir. En popüler bahis türüdür.
- Plase: Atın ilk üç sırada gelebileceğini öngörme bahsidir. Ganyana göre düşük risk taşır ancak getiri de azdır.
- İkili Bahis: Birinci ve ikinciyi doğru tahmin etmeyi şart koşar. Sıralı ikili türünde sıralama da eşleşmelidir; sırasız ikili'de ise sadece iki at doğru olması gerekir.
- Çifte Bahis: Tek programda ardışık iki yarışın birincilerini 맞추기 bahsidir.
- Altılı Ganyan: Belirlenen altı koşunun birincilerini art arda 맞추기 bahsidir. En büyük ikramiyeyi sunan ancak en zor bahis türüdür. Altılı ganyan havuzu bazen 10.000.000 ₺'yi geçebilir.
TJK bahis türleri hakkında kapsamlı bilgi edinmek amacıyla ilgili kılavuzumuza göz atabilirsiniz.
Müşterek Bahis (Parimutuel) Sistemi
TJK, sabit oran sistemi yerine müşterek bahis (parimutuel) yapısını kullanır. Bu yapıda yapılan kuponlar bir havuzda toplanır ve TJK komisyonunu (tipik olarak %15–20) kestikten sonra kalan miktar kazananlara paylaştırılır. Bu nedenle, oranlar yarış başlayana kadar değişebilir ve kapanış anı bahisleri oranları önemli ölçüde değiştirebilir.
AGF verileri, yarış öncesi anlık biçimde yenilenir ve bahisçiler bu verileri izleyerek bahis kararlarını oluşturur. Düşük muhtemel ile yüksek muhtemel arasındaki oran açığı, potansiyel getiriyi doğrudan belirler.
Bahis Kanalları
TJK galop yarışlarına bahis yapmak için şu kanallar kullanılabilir:
- TJK E-Bayi: İnternet üzerinden bahis kanalı. Hesap oluşturulduktan sonra tüm yarışlara bahis girilebilir.
- Fiziksel bayiler: Türkiye genelinde çok sayıda ganyan bayi bulunur.
- Hipodrom gişeleri: Yarış günlerinde hipodromda bizzat bahis yapılabilir.
TJK E-Bayi sisteminin detayları](/tjk-e-bayi-nedir-nasil-kullanilir/) için ayrıntılı kılavuzumuza göz atabilirsiniz.
Yeni Başlayanlar İçin Galop Yarışı İpuçları
TJK galop yarışlarını yeni takip etmeye başlayan bireyler, güvenilir verileri kullanarak ve basit kuralları uygulayarak daha isabetli değerlendirmeler oluşturabilir.
Yarış Programını Okuma
TJK yarış programı (bülten), her koşu için detaylı istatistik barındırır. Programda şu bilgiler bulunur:
- At adı ve numarası: Start alacak her at numaralandırılmıştır.
- Jokey ve antrenör: Atı sürecek jokey ve çalıştıran antrenör ismi.
- Son koşu dereceleri: Atın yakın geçmişteki başarısı. Rakamlar küçükse (1., 2., 3. gibi) at yüksek performans gösteriyordur.
- Ağırlık: Atın bu yarışta taşıyacağı ağırlık (jokey + ekipman).
- Pist ve mesafe bilgisi: Yarışın hangi pistte (çim/kum) ve kaç metre mesafede yapılacağı.
- AGF (muhtemel): Atın beklenen ganyan oranı. Düşük muhtemel, favori olduğunu işaret eder.
Form Rehberini Yorumlama
Yarış programındaki form bilgileri aşağıdaki biçimde okunur:
- 1-2-3 gibi rakamlar: atın son yarışlardaki derecesi. Sürekli üst sıralarda gelen at formda kabul edilir.
- P harfi: ödeme pozisyonunda demektir.
- D veya K harfi: düştü anlamına gelir.
- Uzun süre boşluk: Atın uzun süredir koşmadığı belirtir. Bu durum, kondisyon kaybı ihtimali yaratır.
Temel Stratejiler
Galop yarışlarına yeni girenler için uygulanabilir stratejiler:
- Ganyan ile başlamak en mantıklısıdır: Kombine bahis türleri yerine tek yarış ganyan kuponlarıyla tecrübe edinin.
- Favori atları izleyin: AGF tablosunda en az muhtemele sahip 2–3 at, genellikle yarışın en ciddi favorileridir. Ancak favori her zaman kazanmaz; TJK istatistiklerine bakıldığında favori atların kazanma oranı yaklaşık %30–35 seviyesindedir.
- Jokey istatistiklerini inceleyin: Üst düzey jokeyler yarış sonuçlarını belirler. TJK liderlik tablosundaki ilk 10 jokey, tüm birinciliklerin önemli bir yüzdesini alır.
- Pist koşullarını inceleyin: Islak zeminde belirli safkanlar avantajlanırken bazıları geriler. Pist durumu yarış günü TJK sitesinden yayımlanır.
- Bütçe belirleyin: Bahis için haftalık bir üst sınır tanımlayın ve bu limiti geçmeyin. Kaybetmeyi kaldıramayacağınız miktarlarla bahis yapmaktan kaçının.
TJK tahmin yöntemleri ve banko at seçme stratejileri konusunda daha fazla bilgi için stratejik kılavuzumuzu okumanızı tavsiye ederiz.
Ek olarak, TJK'nın ana sayfası üzerinden canlı yayın takip ederek yarış dinamiklerini gözlemlemeniz, teorik bilgiyi pratik deneyimle pekiştirmenize destek verir. [TJK hakkında kapsamlı değerlendirme](/) sayfamız da platformun tüm özelliklerini ayrıntılı şekilde ele alır.